Historia
San Martiño de Pino
Cultura
Galería
Información mantida e publicada en internet por www.caldaloba.es
O contido deste sitio está baixo a licenza Creative Commons Attribution 4.0 International
Pódeche interesar:
![CAMIÑO DA LOBA A doutora en Historia e profesora da Universidade de Santiago de Compostela Dª Elisa M.ª Ferreira Priegue en Los caminos medievales de Galicia de 1988, realiza un estudo sobre a orixe dos topónimos dos diferentes viarios, prerromanos, romanos, camiños antigos, etc…A autora fai unha alusión ao nome e á orixe de Cal da Loba en base á toponimia das vías romanas e adaptado á realidade galega: Topónimos viarios: vías romanas: Da numerosa nomenclatura técnica das calzadas, o nome de “Cal, Calle” de callis que segundo Chevallier se refire a un desfiladeiro gandeiro, é posible que polo menos en Galicia se designe a un camiño aberto polos animais en xeral (cf. Cal da Loba, preto de Vilalba). En castelán deu lugar á actual calle, pero nos documentos medievais galegos non figura como tal (senón como vicus e rua), anque si aparece como camiño rural, e ademais na zona limítrofe con Asturias co diminutivo calella, canella ou canela. Noutros estudos tamén se remarca a orixe da palabra “Cal” que provén do latín calx, calcis (substancia branca, óxido de calcio), e que a palabra “calle” provén do latín callis, que se refería inicialmente á senda que facían os animais, e que vén da mesma raíz que calx. Moitos e moitas etimoloxistas relacionan a palabra latina calx ou calcis (pedra caliza) co material co que se pavimentaba nos camiños romanos, de aí que para algúns teña a orixe nun “camiño pedregoso ou incluso unha verea de desfiladeiro”. REF.: Los Caminos medievales de Galicia, 1988. Ferreira Priegue, Elisa María. Ourense : Museo Arqueolóxico Provincial, 1988 TORRE OU MIRADOIRO DA LOBA O 21 de xullo do ano 1968 no xornal El progreso de Lugo publícase un artigo escrito por Ánxel Fole (baixo o pseudónimo de Neumandro ), que fai referencia á orixe da palabra cal no que expón: “[...] Entonces a ningún enterado extrañará que ese “carronzo”, después “carrozo”, proceda de ...”(calcem) torrentium”, ·Cauce de los torrente”, con la elipsis del nombre regente. Explicación que nos lleva al idencio “Cal-cal-cal...” Si la sílaba sin acento de “cálcem” desaparece, queda “cal”. El cauce es obra de la Naturaleza. “Calcem” da en castellano “caz”. Pero el “cal” gallego puede venir de “canalem”, canal, obra del hombre, conforme a este desgaste: “canalem-canle-cale-cal”. Impepinable. Como ya sabe el lector, el tan frecuente topónimo “Catal” o “Catar” puede ser un mirador natural o una torre. Penacatal, Penacatar. [...] Por eso creo que el topónimo Cal da Loba, de Terra Chá, más bien que hoyo o Cauce de la Loba pueda significar Catar o Torre de la Loba. Si es Loba es, en efecto, una loba.” Texto íntegro do artigo El Progreso, 1968](index_htm_files/23816.png)
O
Dicionario
de
dicionarios
(DdD)
é
unha
colección
de
obras
lexicográficas
galegas
dos
sécs.
XIX
e
XX,
recompiladas
e
transcritas
baixo
a
coordinación
do
profesor
Antón
Santamarina
no
Instituto
da
Lingua
Galega
e
a
colaboración
do
Seminario
de
Lingüística
Informática
da
Universidade
de
Vigo.
Segundo
o
DdD
a
palabra
cal
coa
acepción
de
canle
aparece rexistrada nas seguintes publicacións:
Publicacións
Eugenio Reguera y Pardiñas (1840-1858): Traducción de algunas voces, frases y locucionesgallegas, especialmente
de agricultura, al castellano, ed. de J. L. Pensado (Cadernos de Lingua, RAG, 1995)
Francisco Javier Rodríguez (1854c): Diccionario gallego-castellano, transcrito do ms da RAG por AS para este
diccionario
Francisco Javier Rodríguez (1863): Diccionario gallego-castellano, ed. de Antonio dela Iglesia González, A Coruña,
Juan Cuveiro Piñol (1876): Diccionario Gallego, Barcelona
Manuel Leiras Pulpeiro (1906): Vocabulario (lido directamente do ms da RAG para este diccionario)
Real Academia Galega (1913-1928): Diccionario gallego-castellano
X. Filgueira Valverde, L. Tobío Fernandes, A. Magariños Negreira e X. Cordal Carús (1926): Vocabulario popular
galego-castelán (publicado por entregas en El Pueblo Gallego)
Leandro Carré Alvarellos (1928-1931): Diccionario galego-castelán, 1ª ed., Lar, A Cruña, 1926-1931
Bernardo Acevedo y Huelves e Marcelino Fernández y Fernández (1932): Vocabulario del bable de occidente
Leandro Carré Alvarellos (1933): Diccionario galego-castelán, Segunda Edizón, A Coruña, Roel
José Ibáñez Fernández (1950): Diccionario galego da rima e galego-castelán, Madrid
Leandro Carré Alvarellos (1951): Diccionario galego-castelán, Terceira Edizón, A Coruña, Roel
Eladio Rodríguez González (1958-1961): Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo
X. L. Franco Grande (1972): Diccionario galego-castelán, 2ª ed., Galaxia, Vigo
Aníbal Otero Álvarez (1977): Vocabulario de San Jorge de Piquín, Universidade de Santiago, 1977 (Verba anexo 7)
Leandro Carré Alvarellos (1979): Diccionario galego-castelán e Vocabulario castelán -galego, A Coruña, Moret
Constantino García González (1985): Glosario de voces galegas de hoxe, Universidade de Santiago, Verba, anexo 27
Eligio Rivas Quintas (1988): Frampas, contribución al diccionario gallego, Alvarellos, Lugo
Eligio Rivas Quintas (2001): Frampas, contribución al diccionario gallego (inédito ata a 1ª ed electrónica neste
dicionario)
San Martiño de Pino
Galería
Información mantida e publicada en internet por www.caldaloba.es
O contido deste sitio está baixo a licenza Creative Commons
Attribution 4.0 International
decembro 2025
![CAMIÑO DA LOBA A doutora en Historia e profesora da Universidade de Santiago de Compostela Dª Elisa M.ª Ferreira Priegue en Los caminos medievales de Galicia de 1988, realiza un estudo sobre a orixe dos topónimos dos diferentes viarios, prerromanos, romanos, camiños antigos, etc…A autora fai unha alusión ao nome e á orixe de Cal da Loba en base á toponimia das vías romanas e adaptado á realidade galega: Topónimos viarios: vías romanas: Da numerosa nomenclatura técnica das calzadas, o nome de “Cal, Calle” de callis que segundo Chevallier se refire a un desfiladeiro gandeiro, é posible que polo menos en Galicia se designe a un camiño aberto polos animais en xeral (cf. Cal da Loba, preto de Vilalba). En castelán deu lugar á actual calle, pero nos documentos medievais galegos non figura como tal (senón como vicus e rua), anque si aparece como camiño rural, e ademais na zona limítrofe con Asturias co diminutivo calella, canella ou canela. Noutros estudos tamén se remarca a orixe da palabra “Cal” que provén do latín calx, calcis (substancia branca, óxido de calcio), e que a palabra “calle” provén do latín callis, que se refería inicialmente á senda que facían os animais, e que vén da mesma raíz que calx. Moitos e moitas etimoloxistas relacionan a palabra latina calx ou calcis (pedra caliza) co material co que se pavimentaba nos camiños romanos, de aí que para algúns teña a orixe nun “camiño pedregoso ou incluso unha verea de desfiladeiro”. REF.: Los Caminos medievales de Galicia, 1988. Ferreira Priegue, Elisa María. Ourense : Museo Arqueolóxico Provincial, 1988 TORRE OU MIRADOIRO DA LOBA O 21 de xullo do ano 1968 no xornal El progreso de Lugo publícase un artigo escrito por Ánxel Fole (baixo o pseudónimo de Neumandro ), que fai referencia á orixe da palabra cal no que expón: “[...] Entonces a ningún enterado extrañará que ese “carronzo”, después “carrozo”, proceda de ...”(calcem) torrentium”, ·Cauce de los torrente”, con la elipsis del nombre regente. Explicación que nos lleva al idencio “Cal-cal-cal...” Si la sílaba sin acento de “cálcem” desaparece, queda “cal”. El cauce es obra de la Naturaleza. “Calcem” da en castellano “caz”. Pero el “cal” gallego puede venir de “canalem”, canal, obra del hombre, conforme a este desgaste: “canalem-canle-cale-cal”. Impepinable. Como ya sabe el lector, el tan frecuente topónimo “Catal” o “Catar” puede ser un mirador natural o una torre. Penacatal, Penacatar. [...] Por eso creo que el topónimo Cal da Loba, de Terra Chá, más bien que hoyo o Cauce de la Loba pueda significar Catar o Torre de la Loba. Si es Loba es, en efecto, una loba.” Texto íntegro do artigo El Progreso, 1968](index_htm_files/23825.png)
O
Dicionario
de
dicionarios
(DdD)
é
unha
colección
de
obras
lexicográficas
galegas
dos
sécs.
XIX
e
XX,
recompiladas
e
transcritas
baixo
a
coordinación
do
profesor
Antón
Santamarina
no
Instituto
da
Lingua
Galega
e
a
colaboración
do
Seminario
de
Lingüística
Informática
da
Universidade
de
Vigo.
Segundo
o
DdD
a
palabra
cal
coa
acepción
de
canle
aparece
rexistrada
nas
seguintes publicacións:
Publicacións
Eugenio Reguera y Pardiñas (1840-1858): Traducción de
algunas voces, frases y locucionesgallegas,
especialmente de agricultura, al castellano, ed. de J. L.
Pensado (Cadernos de Lingua, RAG, 1995)
Francisco Javier Rodríguez (1854c): Diccionario gallego-
castellano, transcrito do ms da RAG por AS para este
diccionario
Francisco Javier Rodríguez (1863): Diccionario gallego-
castellano, ed. de Antonio dela Iglesia González, A
Coruña,
Juan Cuveiro Piñol (1876): Diccionario Gallego,
Barcelona
Manuel Leiras Pulpeiro (1906): Vocabulario (lido
directamente do ms da RAG para este diccionario)
Real Academia Galega (1913-1928): Diccionario gallego-
castellano
X. Filgueira Valverde, L. Tobío Fernandes, A. Magariños
Negreira e X. Cordal Carús (1926): Vocabulario popular
galego-castelán (publicado por entregas en El Pueblo
Gallego)
Leandro Carré Alvarellos (1928-1931): Diccionario
galego-castelán, 1ª ed., Lar, A Cruña, 1926-1931
Bernardo Acevedo y Huelves e Marcelino Fernández y
Fernández (1932): Vocabulario del bable de occidente
Leandro Carré Alvarellos (1933): Diccionario galego-
castelán, Segunda Edizón, A Coruña, Roel
José Ibáñez Fernández (1950): Diccionario galego da
rima e galego-castelán, Madrid
Leandro Carré Alvarellos (1951): Diccionario galego-
castelán, Terceira Edizón, A Coruña, Roel
Eladio Rodríguez González (1958-1961): Diccionario
enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo
X. L. Franco Grande (1972): Diccionario galego-castelán,
2ª ed., Galaxia, Vigo
Aníbal Otero Álvarez (1977): Vocabulario de San Jorge de
Piquín, Universidade de Santiago, 1977 (Verba anexo 7)
Leandro Carré Alvarellos (1979): Diccionario galego-
castelán e Vocabulario castelán -galego, A Coruña,
Moret
Constantino García González (1985): Glosario de voces
galegas de hoxe, Universidade de Santiago, Verba,
anexo 27
Eligio Rivas Quintas (1988): Frampas, contribución al
diccionario gallego, Alvarellos, Lugo
Eligio Rivas Quintas (2001): Frampas, contribución al
diccionario gallego (inédito ata a 1ª ed electrónica neste
dicionario)
Historia
Cultura
Pódeche interesar:
